Wat gebeurt er met metaalspanen na het frezen?

Wat gebeurt er eigenlijk met alle metaalspanen die overblijven na het frezen?

Leestijd: 3 minuten

Loop een willekeurige CNC-hal binnen en je ziet ze overal: kleine, glimmende krullen metaal die uit de machine tuimelen terwijl een frees zich door een blok aluminium of staal werkt. Spanen, heten ze. En als je er nog nooit bij hebt stilgestaan: waar gaan die eigenlijk naartoe?

Het is niet zomaar afval

Het eerste wat je misschien niet had verwacht: die spanen zijn helemaal niet waardeloos. Metaal is een van de meest herbruikbare materialen die er bestaan — het kan telkens opnieuw worden omgesmolten zonder dat de kwaliteit noemenswaardig achteruitgaat. Een spaan aluminium van vandaag kan letterlijk over een paar maanden weer als nieuw stafmateriaal een machine binnenrollen.

Dat betekent dat een verspaner zijn spanen niet weggooit, maar verzamelt. Per materiaalsoort gescheiden — aluminium bij aluminium, staal bij staal, RVS bij RVS — want gemengd metaal is veel lastiger opnieuw te smelten tot bruikbaar materiaal.

Het koelmiddel gaat ook niet zomaar weg

Hier zit een detail dat weinig mensen weten. Tijdens het frezen of draaien wordt vaak een koelvloeistof gebruikt om de frees koel te houden en de spanen af te voeren. Die vloeistof kleeft aan de spanen wanneer ze uit de machine komen. In plaats van dat weg te gieten, wordt die vloeistof er in de praktijk vaak weer uitgeperst — met specifieke centrifuges die de spanen met honderden keren de zwaartekracht ronddraaien om elke laatste druppel eruit te krijgen. Die teruggewonnen vloeistof gaat gewoon weer terug de machine in.

Dus die ene spaan die uit je onderdeel valt, laat op zijn weg naar de schrootcontainer nog een plasje bruikbare koelvloeistof achter, voordat hij zelf ook weer richting een nieuw leven gaat.

Waarom dit meer is dan een leuk weetje

Dit zorgt er in de praktijk voor dat verspanen minder verspilling oplevert dan je op basis van de naam alleen zou denken. Het woord “verspanen” klinkt alsof er iets verloren gaat — en materialen worden inderdaad weggehaald van het werkstuk. Maar bijna niets daarvan verdwijnt echt. Het metaal gaat terug de kringloop in, het koelmiddel wordt hergebruikt, en zelfs kapotte gereedschapsresten worden er tussenuit gefilterd voordat ze verderop in het proces schade kunnen aanrichten.

Dus die berg spanen naast de machine?

Die berg glimmende krullen die je bij een verspaner ziet liggen, is dus eigenlijk geen afvalberg. Het is een tussenstop. Binnenkort is het weer gewoon materiaal — misschien zelfs voor een heel ander onderdeel, bij een heel ander bedrijf.

Bij Heudra Metaalbewerking in Ochten gaan onze spanen dezelfde weg: gescheiden per materiaalsoort, verzameld, en de kringloop weer in. Klein detail, maar het typeert hoe er in deze sector met materiaal wordt omgegaan.

Heudra Metaalbewerking — specialist in CNC-draaien, CNC-frezen en seriematige metaalbewerking in Ochten.

Bronnen: Apparatuur voor verwerking van metaalspanen — PRAB · Verspanen: metaal draaien en frezen — Beequip

Veelgestelde vragen

Worden metaalspanen van CNC-frezen gerecycled?
Ja, vrijwel altijd. Metaal is goed te hersmelten zonder kwaliteitsverlies, dus spanen worden per materiaalsoort gescheiden verzameld en teruggevoerd in de metaalkringloop, waar ze weer als nieuw materiaal kunnen dienen.

Wat gebeurt er met het koelmiddel dat aan metaalspanen kleeft?
Het koelmiddel wordt vaak met centrifuges uit de spanen geperst en teruggevoerd naar het bewerkingsproces, zodat het opnieuw gebruikt kan worden. Dit vermindert zowel de verspilling van koelmiddel als de afvoerkosten.

Waarom worden metaalspanen per materiaalsoort gescheiden?
Gemengd metaal is veel lastiger opnieuw te smelten tot bruikbaar materiaal dan schoon, gescheiden metaal. Door aluminium, staal en RVS apart te houden, blijft het schroot waardevol en makkelijk herbruikbaar.